Karşılaştırmalar

Ameliyatsız zayıflama mı, tüp mide ameliyatı mı?

Vücut kitle indeksi 35 ve üzerindeyse ya da 30–34,9 aralığında olup tip 2 diyabet gibi metabolik bir hastalık eşlik ediyorsa, kılavuzlar tüp mide gibi ameliyatları gündeme getirir. Bu eşiklerin altında ya da ameliyat istenmediğinde, daha az kilo kaybına karşın daha düşük işlem riski taşıyan ameliyatsız yöntemler öne çıkar. Karar, kişisel risklere göre hekimle birlikte verilir.

Son güncelleme:

Yan yana karşılaştırma

Tablo, sitedeki bütün karşılaştırmalarda kullanılan aynı 10 ölçütle hazırlanmıştır. Ameliyatsız yöntemler tek bir işlem olmadığı için mide balonu ile endoskopik sleeve gastroplasti (ESG) bir sütunda, ilaç tedavisi ayrı bir sütunda gösterilmiştir. Tıbbi beslenme tedavisi ise üç yolun da ortak temelidir.

ÖlçütEndoskopik yöntemler (mide balonu, ESG)İlaç tedavisi (GLP-1 grubu)Tüp mide ameliyatı
Etki biçimiBalon midede yer kaplar; ESG mideyi içeriden dikişlerle daraltır. İkisi de daha az yemekle tokluk oluşturmayı amaçlar.İştahı ve tokluğu düzenleyen hormon yolaklarını etkileyerek yeme miktarını azaltır.Midenin büyük bölümü çıkarılır; geriye kalan dar tüp hem mide hacmini küçültür hem de iştahla ilgili hormonları etkiler.
Uygulama yolu ve anesteziAğızdan endoskopiyle, kesi yapılmadan; sedasyon ya da genel anestezi altında.Hekimin reçete ettiği iğne ya da tablet biçiminde; anestezi gerekmez.Karından küçük kesilerle yapılan kapalı (laparoskopik) ameliyat; genel anestezi altında.
Hastanede kalış ve günlük yaşama dönüşÇoğunlukla aynı gün ya da ertesi gün taburculuk; ilk günlerde bulantı ve kramplar sık görülür.Yatış gerekmez; ilaç kademeli artırılırken sindirim yakınmaları olabilir.Birkaç günlük hastane yatışı; ardından yara iyileşmesi ve sıvıdan katıya kademeli beslenme dönemi.
Süre ve geri dönüşlülükBalon geçicidir ve çıkarılır; ESG kalıcı olacak biçimde yapılır ama mideden doku çıkarılmaz.Kullanıldığı sürece etkilidir; bırakıldığında verilen kilonun önemli bölümü geri alınabilir [5].Geri dönüşsüzdür; çıkarılan mide dokusu yerine konamaz.
Kanıtın gücüRandomize çalışmalar var [6][7]; uzun dönem verisi daha sınırlı (ESG'de 5 yıllık veri tek merkezli bir seriden) [8].68–72 hafta süren büyük, çok merkezli randomize çalışmalar var [3][4].Randomize çalışmalar ve 5 yılı aşan izlem verileri var [2].
Çalışmalarda bildirilen kilo kaybıBalon: 6. ayda toplam ağırlığın ortalama %10,2'si [6] · ESG: 52. haftada ortalama %13,6 [7]68. haftada ortalama %14,9 [3]; GIP/GLP-1 ikili etkili ilaçla 72. haftada gruba göre yaklaşık %15–21 [4]6. ayda ortalama %23,6 [1] · 5. yılda fazla kilonun ortalama %49'u [2]
Sık yan etkilerİlk günlerde bulantı, kusma ve karın ağrısı; balon çalışmasında bulantı katılımcıların çoğunda görülmüştür [6].Bulantı, ishal ve kabızlık gibi sindirim yakınmaları; çoğu hafif ya da orta şiddette ve geçicidir [3].Reflü yakınmaları ve bulantı; vitamin ve mineral eksikliklerine karşı uzun süreli takviye ve kan tahlili izlemi gerekir.
Seyrek ama ciddi risklerBalonun sönüp bağırsağa kayması ya da mide duvarında hasar gibi acil müdahale gerektiren durumlar; ESG'de ciddi yan etki randomize çalışmada katılımcıların %2'sinde [7].Safra kesesi taşı, pankreas iltihabı ve sıvı kaybına bağlı böbrek sorunları gibi seyrek yan etkiler.Dikiş hattında kaçak, kanama ve pıhtı gibi ameliyat komplikasyonları; eşleştirilmiş bir çalışmada yan etki %16,9 (ESG'de %5,2) [1].
Kimler için düşünülürÇalışmalarda çoğunlukla VKİ 30–40 arasındaki yetişkinler [6][7]; ameliyat istemeyenler ya da ameliyata uygun olmayanlar.Çalışmalarda VKİ 30 ve üzeri ya da 27 ve üzeri olup kiloya bağlı bir hastalığı bulunan yetişkinler [3].Kılavuza göre VKİ 35 ve üzeri; tip 2 diyabet gibi metabolik hastalık varsa 30–34,9 [9].
Sonrası: kiloyu korumakBeslenme ve hareket programı sürmezse kilo geri alınabilir; balon çıktıktan sonraki aylar kritik dönemdir.İlacın sürdürülmesi ya da bırakılması hekimle planlanır; beslenme programı tedavinin parçasıdır.Ömür boyu beslenme ve takviye izlemi; kontrollerin sürmesi uzun dönem sonucu belirler.

Ameliyatsız yöntemler ile tüp mide arasında kilo kaybı ne kadar farklı?

İki yolu doğrudan karşılaştıran çalışma sayısı azdır. Yaş, cinsiyet ve vücut kitle indeksine göre eşleştirilmiş 54 ESG ve 83 tüp mide hastasının izlendiği bir çalışmada, 6. ayda toplam vücut ağırlığındaki ortalama azalma ESG grubunda %17,1, tüp mide grubunda %23,6 bulunmuştur. Aynı çalışmada yan etki oranı ESG'de %5,2, tüp midede %16,9; yeni başlayan reflü ise %1,9'a karşı %14,5 olmuştur [1].

Yani ameliyat, daha fazla kilo kaybıyla birlikte daha yüksek işlem riski ve reflü taşımıştır. Bu çalışma randomize değildir ve izlem süresi kısadır. Tablodaki öteki oranlar farklı çalışmalardan gelir: katılımcıların başlangıç kiloları, izlem süreleri ve ölçü birimleri (toplam ağırlık yüzdesi ya da fazla kilo yüzdesi) farklı olduğu için sütunlar birbiriyle birebir kıyaslanmaz. Rakamları doğru okumak için ameliyatsız yöntemlerle ne kadar kilo verildiğini anlatan yazıya bakabilirsiniz.

Hangisi kime? Karar ağacı

Aşağıdaki sorular hekiminizle yapacağınız görüşmeye hazırlanmanız içindir; kişisel değerlendirmenin yerini tutmaz.

  1. Vücut kitle indeksiniz hangi aralıkta? 35 ve üzerindeyse 2022 tarihli uluslararası kılavuz, eşlik eden hastalık olsun olmasın ameliyatı önerir. 30–34,9 arasındaysa ve tip 2 diyabet gibi metabolik bir hastalığınız varsa ameliyat değerlendirilebilir [9]. Her aralıkta hangi yöntemlerin çalışıldığını VKİ'ye göre yöntem seçimi sayfasında bulabilirsiniz.
  2. Yapılandırılmış bir program denediniz mi? Diyetisyen eşliğinde bir beslenme ve hareket programı hiç denenmediyse, bu genellikle ilk adımdır.
  3. Belirgin reflünüz ya da yemek borusunda iltihap var mı? Tüp mide sonrasında reflünün arttığı ve bir kısım hastada ağır reflü nedeniyle ikinci bir ameliyat gerektiği bildirilmiştir [10]. Reflü belirginse hekim ameliyat türünü buna göre seçebilir ya da ameliyatsız seçenekleri öne alabilir; ayrıntılar reflü ve mide hastalığı olanlar sayfasındadır.
  4. Geri dönüşlü bir seçenek mi istiyorsunuz? Balon belirli bir süre sonra çıkarılır, ilaç bırakılabilir; tüp mide ise geri alınamaz.
  5. Uzun süreli izleme hazır mısınız? Her yol düzenli kontrol ister: ilaç tedavisinde kullanım süresince, ameliyatta ömür boyu beslenme ve takviye izlemi gerekir.
  6. Ameliyat riskinizi artıran bir durum var mı? Ağır kalp ya da akciğer hastalığı gibi nedenlerle genel anestezi riski yüksekse, hekim daha az girişimsel yöntemleri öne alabilir.

Ameliyatsız yöntemden ameliyata geçiş ne zaman gündeme gelir?

Kılavuza göre ameliyatsız tedavinin sonucu, VKİ'si 35'in altında olan kişilerde 35'in üzerindekilere göre daha kalıcıdır; bu nedenle bu grupta ameliyattan önce ameliyatsız tedavinin denenmesi önerilir. Bu girişimler kiloyu ve kiloya bağlı hastalıkları kontrol altına alamazsa ameliyat değerlendirilir [9]. Kılavuz bu yaklaşımı, VKİ 30–35 aralığında da ameliyatla daha fazla uzun dönem kilo kaybı ve metabolik iyileşme bildiren randomize çalışmalarla birlikte ele alır.

Uygulamada geçiş sorusu genellikle üç durumda konuşulur: hedeflenen kilo kaybına ulaşılamadığında, verilen kilo korunamadığında ya da tip 2 diyabet, uyku apnesi ve eklem sorunları gibi hastalıklar ilerlemeyi sürdürdüğünde. Bu karar tek bir kontrolde verilmez; hekim kilo seyrini, eşlik eden hastalıkları ve beklentinizi birlikte değerlendirir. Ameliyatsız yöntemler ameliyata engel değildir; bazı durumlarda ameliyattan önce kilo vermek amacıyla da kullanılır.

İkisinin de uygun olmadığı durumlar

Bazı durumlarda ne ameliyatsız bir işlem ne de ameliyat ilk seçenektir; önce başka bir sorunun ele alınması gerekir:

  • Gebelik, emzirme ya da yakın dönemde gebelik planı: endoskopik işlemler, zayıflama ilaçları ve ameliyat bu dönemde genellikle ertelenir.
  • Tedavi edilmemiş bir yeme bozukluğu, alkol ya da madde kullanım sorunu: önce bu sorunun tedavisi planlanır; aksi hâlde hem işlem riski hem de kilo geri alımı artar.
  • Kilo artışına yol açan ve henüz tanınmamış bir hastalık: tiroid bezinin az çalışması ya da hormon bozuklukları gibi durumlar önce araştırılır. Hangi ölçüm ve tahlillerin yapıldığı obezite değerlendirmesi yazısında anlatılır.
  • Vücut kitle indeksinin 27'nin altında olması ve eşlik eden hastalık bulunmaması: girişimsel yöntemler yerine beslenme ve hareket programı öne çıkar.
  • Kilo artışına neden olan bir ilacın kullanılması: ilacın hekim tarafından gözden geçirilmesi, yöntem seçiminden önce gelir.
  • Tek seferde ve kendiliğinden kalıcı bir sonuç beklentisi: iki yolda da kontroller ve yaşam tarzı değişikliği sürmediğinde kilo geri alınabilir.

Her durumda son kararı, sağlık öykünüzü bilen hekiminizle birlikte vermeniz gerekir. Yöntemlerin ayrıntıları yöntemler sayfasında, öteki karşılaştırmalar karşılaştırmalar bölümündedir.

Kaynaklar

  1. Fayad L, ve ark. Endoscopic sleeve gastroplasty versus laparoscopic sleeve gastrectomy: a case-matched study. Gastrointest Endosc. 2019;89(4):782–788. PubMed 30148991
  2. Salminen P, ve ark. Effect of Laparoscopic Sleeve Gastrectomy vs Laparoscopic Roux-en-Y Gastric Bypass on Weight Loss at 5 Years Among Patients With Morbid Obesity: The SLEEVEPASS Randomized Clinical Trial. JAMA. 2018;319(3):241–254. PubMed 29340676
  3. Wilding JPH, ve ark. Once-Weekly Semaglutide in Adults with Overweight or Obesity. N Engl J Med. 2021;384(11):989–1002. PubMed 33567185
  4. Jastreboff AM, ve ark. Tirzepatide Once Weekly for the Treatment of Obesity. N Engl J Med. 2022;387(3):205–216. PubMed 35658024
  5. Wilding JPH, ve ark. Weight regain and cardiometabolic effects after withdrawal of semaglutide: The STEP 1 trial extension. Diabetes Obes Metab. 2022;24(8):1553–1564. PubMed 35441470
  6. Courcoulas A, ve ark. Intragastric balloon as an adjunct to lifestyle intervention: a randomized controlled trial. Int J Obes (Lond). 2017;41(3):427–433. PubMed 28017964
  7. Abu Dayyeh BK, ve ark. Endoscopic sleeve gastroplasty for treatment of class 1 and 2 obesity (MERIT): a prospective, multicentre, randomised trial. Lancet. 2022;400(10350):441–451. PubMed 35908555
  8. Sharaiha RZ, ve ark. Five-Year Outcomes of Endoscopic Sleeve Gastroplasty for the Treatment of Obesity. Clin Gastroenterol Hepatol. 2021;19(5):1051–1057. PubMed 33011292
  9. Eisenberg D, ve ark. 2022 American Society of Metabolic and Bariatric Surgery (ASMBS) and International Federation for the Surgery of Obesity and Metabolic Disorders (IFSO): Indications for Metabolic and Bariatric Surgery. Obes Surg. 2023;33(1):3–14. PubMed 36336720
  10. Yeung KTD, ve ark. Does Sleeve Gastrectomy Expose the Distal Esophagus to Severe Reflux? A Systematic Review and Meta-analysis. Ann Surg. 2020;271(2):257–265. PubMed 30921053

İletişim

Aklınızdaki soruyu bize yazın

Kilo yönetimiyle ilgili sorularınızı iletişim sayfasından iletebilirsiniz. Tanı ve tedavi kararları için hekiminize danışın.

İletişim sayfası