Reflü ve mide hastalığı olanlarda ameliyatsız yöntemler
Reflüsü olan kişi mide balonu yaptırabilir mi sorusunun yanıtı reflünün şiddetine ve mide fıtığı olup olmadığına bağlıdır: hafif ve kontrol altındaki reflüde balon değerlendirilebilir, büyük mide fıtığı ya da aktif ülser varsa genellikle uygulanmaz. Tüp mide ameliyatı reflüyü artırabildiği için bu grupta kararı özellikle dikkatli vermek gerekir.
Son güncelleme:
Bu gruba özgü farklar
Fazla kilo ve reflü
Reflü, mide içeriğinin yemek borusuna geri kaçmasıdır; göğüste yanma ve ağza acı su gelmesi en bilinen belirtileridir. Karın bölgesinde biriken fazla yağ, mideye binen basıncı artırarak reflüyü kolaylaştırabilir. Amerikan Gastroenteroloji Koleji'nin 2022 kılavuzu, fazla kilolu ve obez reflü hastalarında yakınmaları azaltmak için kilo vermeyi güçlü bir öneri olarak sunar [1]. Yani reflüsü olan biri için kilo vermek başlı başına bir tedavi hedefidir; asıl soru bunun hangi yöntemle yapılacağıdır.
Mide fıtığı ne değiştirir?
Mide fıtığında (hiatal herni) midenin üst bölümü, göğüs ile karın boşluğunu ayıran diyaframdaki açıklıktan yukarı kayar. Bu durum reflüye karşı doğal engeli zayıflatır. Fıtığın büyüklüğü, özellikle midede cihaz bırakılan ya da mideye dikiş atılan yöntemlerde önemlidir; büyük fıtık varlığında balon genellikle uygulanmaz.
Ülser ve ülser geçmişi
Ülser, mide ya da onikiparmak bağırsağının iç yüzeyinde oluşan yaradır. Aktif bir ülser, midede cihaz bırakılan ya da mide duvarına işlem yapılan yöntemlerin önünde engeldir. Geçmişte ülser geçirmiş olmak tek başına engel değildir; ancak ülserin nedeni (mide mikrobu olarak bilinen H. pylori ya da ağrı kesici kullanımı gibi) araştırılmış ve tedavi edilmiş olmalıdır.
Mide boşalması yavaşladığında
GLP-1 grubu ilaçlar ve mide botoksu, midenin boşalmasını yavaşlatarak tokluğu uzatır; mide botoksunda bu etki bir meta-analizde ölçülmüştür [2]. Mide daha uzun süre dolu kaldığında bazı kişilerde hazımsızlık, geğirme ve reflü yakınmaları artabilir. Endoskopi ya da anestezi planlanıyorsa bu ilaçları kullandığınızı ekibe bildirmeniz gerekir.
Yöntemden önce endoskopi
Reflü ya da mide yakınması olan kişilerde endoskopik bir yöntemden önce genellikle bir ön endoskopi (gastroskopi) yapılır. Bu incelemede yemek borusunda iltihap, mide fıtığı, ülser ve mide mikrobu değerlendirilir; hangi yöntemin güvenle uygulanabileceği bu bulgulara göre belirlenir.
Yöntemlerin bu gruptaki durumu
| Yöntem | Reflüsü olanlarda | Ülseri ya da ülser geçmişi olanlarda |
|---|---|---|
| Tıbbi beslenme tedavisi | Kilo kaybı reflü yakınmalarını azaltabilir; kılavuzun güçlü önerisidir [1]. Reflüye uygun beslenme düzeni plana eklenir. | Engel oluşturmaz; ağrı kesici kullanımı ve öğün düzeni hekimle birlikte gözden geçirilir. |
| GLP-1 ilaç tedavisi | Bulantı, kusma ve hazımsızlık gibi sindirim yakınmaları sıktır [3]; reflüsü olanlarda ilacın artırıldığı dönem yakından izlenir. | Sindirim yakınmaları ülser belirtileriyle karışabilir; yeni başlayan ya da artan karın ağrısı hekime bildirilir. |
| Mide balonu | Balon döneminde, özellikle ilk günlerde kusma sıktır [4] ve reflü yakınmalarını artırabilir; belirgin reflüde ve büyük mide fıtığında balon genellikle uygulanmaz. | Aktif ülserde uygulanmaz; ülser geçmişinde ön endoskopi ve ülser tedavisinin tamamlanması beklenir. |
| Endoskopik sleeve gastroplasti | Eşleştirilmiş bir çalışmada yeni başlayan reflü ESG sonrası %1,9, tüp mide sonrası %14,5 bulunmuştur [5]. | Aktif ülserde uygulanmaz; midede iyileşmemiş bir yara olup olmadığı ön endoskopiyle değerlendirilir. |
| Tüp mide ameliyatı (karşılaştırma için) | Bir meta-analizde ameliyat sonrası reflüde %19 artış, %23 oranında yeni reflü, %28 yemek borusu iltihabı ve %8 Barrett özofagusu bildirilmiş; hastaların %4'ünde ağır reflü nedeniyle ikinci bir ameliyat gerekmiştir [6]. | Ameliyattan önce ülserin tedavisi tamamlanır; karar cerrahla birlikte verilir. |
Reflü hastaları hangi ameliyatsız yöntemlerden uzak durmalı?
Reflüsü olan herkes için yasak olan tek bir ameliyatsız yöntem yoktur; karar reflünün şiddetine, yemek borusunda iltihap bulunup bulunmadığına ve mide fıtığının büyüklüğüne göre verilir. Belirgin reflüsü, yemek borusu iltihabı ya da büyük mide fıtığı olan kişilerde mide balonu genellikle uygulanmaz. İlaç tedavisi ve endoskopik sleeve gastroplasti değerlendirilebilir ama yakınmalar yakından izlenir. Tıbbi beslenme tedavisi ise her durumda planın parçasıdır.
Ameliyat düşünülüyorsa, tüp mide sonrasında reflünün artabildiği bilinmelidir [6]; bu nedenle cerrah, reflüsü belirgin kişilerde farklı bir ameliyat türünü de değerlendirebilir. İki yolun ayrıntılı karşılaştırması ameliyatsız mı, tüp mide mi sayfasında, botoksla ilgili kanıt ise mide balonu mu, mide botoksu mu sayfasında yer alır.
Mide ülseri geçmişi olanlar için hangi yöntemler risklidir?
Aktif ülser, mide balonu ve endoskopik dikiş yöntemleri gibi mideye doğrudan işlem yapılan yöntemler için engeldir. İyileşmiş bir ülser geçmişinde ise önce nedeni araştırılır: mide mikrobu varsa tedavi edilir, düzenli ağrı kesici kullanımı hekimle gözden geçirilir ve gerekiyorsa ön endoskopiyle mide yeniden değerlendirilir. Hangi yöntem seçilirse seçilsin, tedavi sırasında yeni başlayan karın ağrısı, siyah dışkı ya da kanlı kusma gibi belirtiler gecikmeden hekime bildirilmelidir.
Beslenmede dikkat edilecekler
Reflüsü olan kişilerde beslenme planı hem kilo kaybını hem de yakınmaların kontrolünü hedefler. Amerikan Gastroenteroloji Koleji kılavuzu, kilo vermenin yanında şunları önerir [1]:
- yatmadan önceki 2–3 saat içinde yemek yememek,
- yakınmaları tetiklediği fark edilen yiyeceklerden kaçınmak,
- tütün ürünlerini bırakmak,
- gece yakınmaları olanlarda yatağın baş tarafını yükseltmek.
Tetikleyici yiyecekler kişiden kişiye değişir; sık anılanlar yağlı ve kızarmış yiyecekler, çikolata, nane, kahve, alkol, gazlı içecekler ile acı ve ekşi yiyeceklerdir. Bir süre beslenme ve yakınma günlüğü tutmak, sizin için hangilerinin önemli olduğunu gösterir. Küçük porsiyonlar ve yavaş yemek, özellikle mide balonu ve ilaç tedavisi sırasında hem bulantıyı hem de reflüyü azaltmaya yardımcı olur.
Balon ya da endoskopik işlem sonrasında hekiminiz bir süre mide asidini azaltan bir ilaç önerebilir; bu ilacı önerilen süre boyunca kullanmak ve yemekle birlikte bol sıvı almamak yakınmaları hafifletir. Beslenme tedavisinin genel çerçevesi için tıbbi beslenme tedavisi, VKİ'nize göre seçenekler için VKİ'ye göre yöntem seçimi sayfasına bakabilirsiniz.
Kaynaklar
- Katz PO, ve ark. ACG Clinical Guideline for the Diagnosis and Management of Gastroesophageal Reflux Disease. Am J Gastroenterol. 2022;117(1):27–56. PubMed 34807007
- Chang PC, ve ark. Intragastric Botulinum Toxin A Injection Is an Effective Obesity Therapy for Patients with BMI > 40 kg/m²: a Systematic Review and Meta-analysis. Obes Surg. 2020;30(10):4081–4090. PubMed 32734569
- Wilding JPH, ve ark. Once-Weekly Semaglutide in Adults with Overweight or Obesity. N Engl J Med. 2021;384(11):989–1002. PubMed 33567185
- Courcoulas A, ve ark. Intragastric balloon as an adjunct to lifestyle intervention: a randomized controlled trial. Int J Obes (Lond). 2017;41(3):427–433. PubMed 28017964
- Fayad L, ve ark. Endoscopic sleeve gastroplasty versus laparoscopic sleeve gastrectomy: a case-matched study. Gastrointest Endosc. 2019;89(4):782–788. PubMed 30148991
- Yeung KTD, ve ark. Does Sleeve Gastrectomy Expose the Distal Esophagus to Severe Reflux? A Systematic Review and Meta-analysis. Ann Surg. 2020;271(2):257–265. PubMed 30921053