Tip 2 diyabette ameliyatsız zayıflama
Tip 2 diyabetli kişilerde kilo kaybı kan şekeri kontrolünü iyileştirir ve bazı kişilerde diyabetin ilaçsız remisyonunu sağlayabilir. Yoğun bir kilo yönetimi programında katılımcıların %46'sı 12. ayda, %36'sı 24. ayda remisyondaydı. Kan şekeri ilaçları, kilo verildikçe ve yenen miktar azaldıkça hekimle ayarlanmalıdır.
Son güncelleme:
Bu gruba özgü farklar
Kilo kaybı diyabeti nasıl etkiler?
Diyabet tanısı son 6 yıl içinde konmuş ve insülin kullanmayan 306 kişinin katıldığı bir çalışmada, sıvı formül diyetle başlayan ve uzun süreli destekle sürdürülen kilo yönetimi programı 12. ayda katılımcıların %46'sında diyabet remisyonu sağlamış; karşılaştırma grubunda bu oran %4'te kalmıştır. Remisyon, verilen kiloyla birlikte artmıştır: kilo alanlarda hiç görülmemiş, 5–10 kg verenlerde %34, 10–15 kg verenlerde %57, 15 kg ve üzeri verenlerde %86 olmuştur. Program grubunda ortalama kilo kaybı 10,0 kg, karşılaştırma grubunda 1,0 kg olmuş; yaşam kalitesi puanı program grubunda artarken karşılaştırma grubunda azalmıştır [1].
Remisyon kalıcı mı?
Aynı çalışmanın 2. yıl sonuçlarında program grubundaki katılımcıların %36'sı remisyondaydı; karşılaştırma grubunda bu oran %3'tü. En az 10 kg kilo kaybını koruyanların %64'ü remisyonda kalmış, program grubunda diyabet ilacı kullananların oranı %40'ta kalmıştır (karşılaştırma grubunda %84) [2]. Remisyonun sürmesi, verilen kilonun korunmasına bağlıdır.
Remisyon ne demektir?
Remisyon, diyabet ilaçları bırakıldıktan sonra HbA1c'nin diyabet eşiği olan %6,5'in altında kalmasıdır [2]. Diyabetin "geçtiği" anlamına gelmez: kilo geri alınırsa kan şekeri yeniden yükselebilir. Bu yüzden remisyondaki kişilerde de düzenli kontrol sürer.
Kalp-damar hastalığı açısından
Tip 2 diyabetli 5145 kişinin yaklaşık 10 yıl (ortanca 9,6 yıl) izlendiği bir çalışmada yoğun yaşam tarzı programı, 1. yılda ortalama %8,6 kilo kaybı ve HbA1c'de daha fazla düşüş sağlamış; ancak kalp krizi, inme ve kalp-damar nedenli ölüm gibi olayları azaltmamıştır [3]. Kilo kaybı kan şekeri kontrolüne yarar sağlar; kalp-damar riskini azaltmak için tansiyon, kolesterol ve sigara gibi etkenlerin de ayrıca ele alınması gerekir.
Yöntemlerin bu gruptaki durumu
| Yöntem | Tip 2 diyabette durumu | Dikkat |
|---|---|---|
| Formül diyetle başlayan kilo yönetimi | Remisyon 12. ayda %46'ya karşı %4 [1], 24. ayda %36'ya karşı %3 [2] | Sıvı formül diyetler yalnız hekim ve diyetisyen gözetiminde uygulanır; ilaçlar başlangıçta ayarlanır [1] |
| Yoğun yaşam tarzı programı | Uzun izlemde kilo kaybı sürmüştür; çalışma sonunda ortalama %6,0 [3] | HbA1c daha çok düşmüş, kalp-damar olayları azalmamıştır [3] |
| İlaç tedavisi (GLP-1 grubu) | GIP/GLP-1 ikili etkili ilaçla 72. haftada gruba göre ortalama %12,8 ve %14,7 kilo kaybı (plaseboda %3,2) [4] | Kilo kaybı, diyabeti olmayanlarda yapılan çalışmalarda bildirilenden düşüktür; sindirim yan etkileri çoğunlukla hafif-orta şiddettedir [4] |
| Endoskopik tüp mide (ESG) | Randomize çalışmada metabolik hastalığı olanların %80'inde en az birinde iyileşme [5] | Genellikle genel anestezi; kan şekeri işlem döneminde yakından izlenir |
| Mide balonu | Geçici destek; balon döneminde verilen kilo kan şekerini düşürebilir | İlk günlerde yemek azaldığı için şeker düşmesi riski; ilaçlar önceden ayarlanır |
| Tüp mide ameliyatı (kıyas için) | Kılavuz VKİ'si 35 ve üzeri olanlara ameliyatı önerir; tip 2 diyabet gibi metabolik hastalık varsa 30–34,9 aralığında da ameliyat düşünülür [6]; 5. yılda diyabet remisyonu %37 [7] | Geri dönüşsüz; ömür boyu izlem gerektirir |
Diyabet ilaçlarım ne olacak?
Yenen miktar azaldığında insülin ve bazı diyabet ilaçları kan şekerini fazla düşürebilir. Bu nedenle programın başında ilaçlar hekimle gözden geçirilir; remisyon çalışmasında da diyabet ve tansiyon ilaçları programın başında, gözetim altında bırakılmıştır [1]. Kendi başınıza ilaç bırakmayın ya da doz değiştirmeyin.
Kilo verirken hangi değerler izlenir?
HbA1c, açlık ve tokluk şekeri, tansiyon ve kan yağlarının yanında böbrek işlevleri de izlenir. İlaçlar azaltıldıysa evde ölçüm sıklığı ve kontrol aralıkları hekimle belirlenir; göz ve ayak kontrolleri remisyon döneminde de sürer.
Diyabeti uzun süredir olanlar için
Remisyon en çok, diyabet tanısı yeni olan ve insülin kullanmayan kişilerde incelenmiştir [1]. Uzun süredir diyabeti olan ya da insülin kullanan kişilerde de kilo kaybı kan şekeri kontrolüne yarar sağlar; ancak hedefler kişiye göre belirlenir. İnsülin ve bazı diyabet ilaçları kilo artışına katkıda bulunabildiği için ilaç planı da kilo hedefiyle birlikte gözden geçirilir.
Beslenmede dikkat edilecekler
- Karbonhidrat kalitesi: tam tahıllar, baklagiller ve sebzeler; şekerli içecekler ve rafine unlu ürünler sınırlanır.
- Düzenli öğünler: öğün atlamak, ilaç kullananlarda şeker düşmesine ve sonraki öğünde aşırı yemeye yol açabilir.
- Şeker düşmesi belirtileri: titreme, terleme, çarpıntı ve bulanık görme bilinmeli; bu durumda ne yapılacağı önceden konuşulmalıdır.
- Formül diyetler: öğün yerine geçen sıvı formüllerle yapılan programlar yalnız hekim ve diyetisyen gözetiminde uygulanır [1].
- Hareket: yemek sonrası kısa yürüyüşler ve düzenli direnç egzersizi kan şekerini dengelemeye yardımcı olur.
Diyabette beslenme planını hekiminiz ve diyetisyeninizle birlikte yapın.
Kaynaklar
- Lean ME, ve ark. Primary care-led weight management for remission of type 2 diabetes (DiRECT): an open-label, cluster-randomised trial. Lancet. 2018;391(10120):541–551. PubMed 29221645
- Lean MEJ, ve ark. Durability of a primary care-led weight-management intervention for remission of type 2 diabetes: 2-year results of the DiRECT open-label, cluster-randomised trial. Lancet Diabetes Endocrinol. 2019;7(5):344–355. PubMed 30852132
- Look AHEAD Research Group. Cardiovascular effects of intensive lifestyle intervention in type 2 diabetes. N Engl J Med. 2013;369(2):145–154. PubMed 23796131
- Garvey WT, ve ark. Tirzepatide once weekly for the treatment of obesity in people with type 2 diabetes (SURMOUNT-2): a double-blind, randomised, multicentre, placebo-controlled, phase 3 trial. Lancet. 2023;402(10402):613–626. PubMed 37385275
- Abu Dayyeh BK, ve ark. Endoscopic sleeve gastroplasty for treatment of class 1 and 2 obesity (MERIT): a prospective, multicentre, randomised trial. Lancet. 2022;400(10350):441–451. PubMed 35908555
- Eisenberg D, ve ark. 2022 American Society of Metabolic and Bariatric Surgery (ASMBS) and International Federation for the Surgery of Obesity and Metabolic Disorders (IFSO): Indications for Metabolic and Bariatric Surgery. Obes Surg. 2023;33(1):3–14. PubMed 36336720
- Salminen P, ve ark. Effect of Laparoscopic Sleeve Gastrectomy vs Laparoscopic Roux-en-Y Gastric Bypass on Weight Loss at 5 Years Among Patients With Morbid Obesity: The SLEEVEPASS Randomized Clinical Trial. JAMA. 2018;319(3):241–254. PubMed 29340676