Mide botoksu (mideye botulinum toksini uygulaması)

İşlemden önce hazırlık ve işlem sırasında

İşlemden önceki görüşmede kas ve sinir hastalıkları, daha önce botulinum toksini uygulanıp uygulanmadığı, kullanılan ilaçlar ve alerjiler sorulur; kan sulandırıcılar hekimin önerdiği biçimde düzenlenir. İşlemden önce birkaç saat aç kalınması istenir; süreyi ekibiniz bildirir.

Sedasyon verildikten sonra endoskop ağızdan mideye ilerletilir; mide duvarı görüntülenir ve ince bir iğneyle belirlenen noktalara enjeksiyon yapılır. Kısa bir gözlemin ardından, sedasyonun etkisi geçince eve dönülür. İşlem günü araç kullanılmaz; yanınızda bir refakatçinin bulunması gerekir.

Botulinum toksini midede ne yapar?

Mide, yiyecekleri kas kasılmalarıyla karıştırıp bağırsağa iter. Botulinum toksini bu kaslarda kasılmayı geçici olarak zayıflattığında midenin boşalması yavaşlayabilir. Plaseboyla karşılaştırılan randomize çalışmaları birleştiren bir meta-analizde enjeksiyonun mide boşalma süresini uzattığı gösterilmiştir [3].

Ancak mide boşalmasının yavaşlaması kendiliğinden kilo kaybı anlamına gelmez. 60 katılımcının yer aldığı çift kör randomize bir çalışmada, enjeksiyon yapılan gruplarda mide boşalması yavaşlamış; buna karşın tokluk, günlük kalori alımı, yeme davranışı ve 16. haftadaki kilo değişimi plasebo grubundan anlamlı olarak farklı bulunmamıştır [1].

Kanıt durumu: çalışmalar ne diyor?

Mide botoksuyla ilgili çalışmaların sonuçları birbiriyle çelişir ve bu çelişki çoğunlukla çalışma tasarımından kaynaklanır:

Özetle, plaseboyla karşılaştıran ve çift kör yürütülen çalışmaların çoğunda mide botoksunun tek başına anlamlı kilo kaybı sağladığı gösterilememiştir. Yarar bildiren sonuçlar daha çok kontrol grubu olmayan ya da randomize olmayan çalışmalardan ve bazı alt gruplardan gelir. Bu tablo bazı kişilerin yarar görmediği anlamına gelmez; ama bugünkü kanıt, ortalama bir hastada plasebonun ötesinde bir etki göstermeye yetmez.

Mide balonuyla yan yana karşılaştırma için mide balonu mu, mide botoksu mu sayfasına bakabilirsiniz.

Sonuçlar neden bu kadar farklı?

• Kontrol grubu: plasebo ya da sahte işlem uygulanmayan çalışmalarda, eşlik eden beslenme programının etkisi yöntemin etkisinden ayrılamaz.
• Uygulama biçimi: enjeksiyon bölgesi, nokta sayısı ve kullanılan miktar çalışmalar arasında farklıdır [5].
• Katılımcılar: başlangıç VKİ'si farklı gruplar incelenmiştir; bir meta-analizde fark yalnız VKİ'si 40'ın üzerindeki alt grupta görülmüştür [3].
• İzlem süresi: çalışmaların çoğu birkaç aylık izlemle sınırlıdır; uzun dönem sonuçları bilinmemektedir.
• Uygulayan ekip: enjeksiyonun derinliği ve yerleşimi ekibin tekniğine bağlıdır; tek merkezden gelen olumlu sonuçlar başka merkezlerde aynı biçimde tekrarlanmayabilir.

Etki ne zaman başlar, ne kadar sürer?

Randomize bir çalışmada mide boşalmasındaki yavaşlama enjeksiyondan iki hafta sonra ölçülmüştür [1]. Etki geçicidir: toksinin kas üzerindeki etkisi zamanla azalır ve mide eski işlevine döner. Etkinin ne kadar süreceği kişiden kişiye değiştiği için belirli bir süre söz verilmez; kontrollerde tokluk hissi, yakınmalar ve kilo seyri birlikte izlenir.

Tekrarlanabilir mi?

Etki geçici olduğu için bazı merkezler işlemi belirli aralıklarla tekrarlamayı önerebilir. Ancak tekrarlanan uygulamaların yararını ve güvenliğini değerlendiren güçlü çalışmalar bulunmaz; kaç ayda bir tekrarlanması gerektiği konusunda üzerinde uzlaşılmış bir aralık da yoktur. İlk uygulamadan anlamlı bir yarar görülmediyse, tekrarlamak yerine etkisi randomize çalışmalarla gösterilmiş seçeneklerin konuşulması daha doğrudur.

Tekrar konuşulurken şu sorular yol gösterir: ilk uygulamadan sonraki aylarda kilo ve tokluk nasıl değişti, yan etki oldu mu, beslenme programına ne ölçüde uyulabildi ve bu süreçte başka bir yöntem daha uygun hâle geldi mi? Bu soruların yanıtları hekiminizle birlikte değerlendirildiğinde karar kişiye özgü verilir.

İşlem sonrası beslenme

Beslenme planının nasıl kurulduğu tıbbi beslenme tedavisi sayfasında anlatılır.

Sık ve seyrek yan etkiler

Sık görülenler

İşlemden sonraki günlerde hafif karın ağrısı, bulantı, şişkinlik ve hazımsızlık görülebilir. Balonla karşılaştırmalı bir çalışmada işlem sonrası komplikasyon oranı mide botoksu grubunda %9, yakınmaların ortalama süresi 0,7 gün olarak bildirilmiştir [6].

Seyrek ama ciddi olanlar

• Toksinin enjeksiyon yerinden yayılmasına bağlı yutma güçlüğü, konuşmada değişiklik, göz kapağında düşme, görme bulanıklığı ya da genel kas güçsüzlüğü,
• Enjeksiyon yerinde kanama ya da mide duvarında hasar,
• Sedasyona bağlı istenmeyen etkiler.

Yutma ya da nefes almada güçlük ve belirgin kas güçsüzlüğü acil değerlendirme gerektirir.

Reflüsü ya da mide yakınması olanlar

Mide boşalmasının yavaşlaması, bazı kişilerde dolgunluk, geğirme ve reflü yakınmalarını artırabilir. Belirgin reflüsü, mide boşalma sorunu ya da ülser öyküsü olan kişilerde yöntemin uygunluğu işlemden önce ayrıca değerlendirilir. Ayrıntılar için reflü ve mide hastalığı olanlar sayfasına bakabilirsiniz.

Mide botoksu neyi yapar, neyi yapmaz?

• Mide boşalmasını geçici olarak yavaşlatabilir [1][3];
• tek başına anlamlı kilo kaybı sağladığı plasebo kontrollü çalışmalarla gösterilmemiştir [2][4];
• midede cihaz ya da dikiş bırakmaz;
• beslenme ve hareket programının yerine geçmez.

Kanıtı daha güçlü seçenekler için yöntemler sayfasına, işlem öncesi hangi ölçüm ve tahlillerin yapıldığı için obezite değerlendirmesi yazısına, hangi aralıkta hangi yöntemin çalışıldığı için VKİ'ye göre yöntem seçimi sayfasına bakabilirsiniz.

Sık yapılan hatalar

• Yöntemin tek başına belirgin kilo kaybı sağlayacağını beklemek,
• Kanıt durumunu sormadan karar vermek,
• Yarar görülmediği hâlde uygulamayı tekrar tekrar yaptırmak,
• Beslenme ve hareket programını işlemden sonra bırakmak,
• Yutma ya da görme güçlüğü gibi belirtileri önemsememek.

Hekiminize sorabileceğiniz sorular

• Plaseboyla karşılaştıran çalışmaların sonuçlarını nasıl değerlendiriyorsunuz?
• Benim durumumda etkisi randomize çalışmalarla gösterilmiş hangi seçenekler var?
• Enjeksiyon hangi bölgelere ve kaç noktaya yapılacak?
• Yan etki gelişirse kime ulaşacağım?
• Etkiyi nasıl değerlendireceğiz; yarar görmezsem sonraki adım ne olacak?