Endoskopik tüp mide (ESG) sonrası beslenme nasıl ilerler?

ESG sonrası beslenme neden aşamalıdır?

Endoskopik tüp mide (ESG) işleminde mide, ağızdan ilerletilen bir endoskopla içeriden dikilerek daraltılır; kesi yapılmaz ama mide duvarında iyileşmesi gereken dikişler vardır. ESG sonrası beslenme bu yüzden sıvıdan başlar ve birkaç hafta içinde katıya ilerler: amaç dikişlerin üzerindeki yükü azaltırken yeterli sıvı ve proteini sağlamaktır. İşlemin nasıl uygulandığı endoskopik tüp mide sayfasında anlatılır.

Brezilya'da 47 endoskopi uzmanının katıldığı ESG uzlaşısı; işlem öncesi değerlendirmeyi, çok disiplinli izlemi ve işlem sonrası takibi uzlaşı konuları arasında saymıştır. Uzmanların 1828 işlemlik deneyiminde istenmeyen olaylar %0,8 oranında görülmüş, en sık olanı kanlı kusma olmuştur [1]. Beslenme planı bu takibin ayrılmaz parçasıdır.

İlk günler: sıvı dönemi

İşlemden sonraki ilk günlerde bulantı, karında kramp ve dolgunluk sık görülür. Bu dönemde sıvılar küçük yudumlarla ve gün boyuna yayılarak alınır; berrak çorbalar, şekersiz içecekler ve ekibiniz önerirse protein içecekleri kullanılır. Gazlı içecekler midede gerginlik yaratabileceği, şekerli içecekler ise gereksiz enerji taşıdığı için bu dönemde uygun değildir. Günün sonunda ne kadar sıvı aldığınızı not etmek, eksikliği erken fark etmenizi sağlar.

Püreden yumuşak katıya

Sıvı dönemi rahat geçtiğinde süzülmüş çorbalar, yoğurt, pürelenmiş sebze ve baklagiller gibi yoğun kıvamlı besinlere, ardından çatalla ezilebilen yumuşak katılara geçilir. Bu aşamada dikkat edilecek üç nokta vardır:

• Önce protein: tabakta önce protein kaynağını yemek, küçük hacimde yeterli proteini almayı kolaylaştırır.
• Sıvıyı öğünden ayırmak: öğünle birlikte içilen sıvı mideyi çabuk doldurur; sıvıyı öğün aralarında almak hem rahatlatır hem öğünün yarım kalmasını önler.
• Tek tek denemek: yeni bir besini her seferinde tek başına ve küçük miktarda eklemek, zorlayan besini ayırt etmeyi kolaylaştırır.

Hangi işaretlerin bir sonraki kıvama hazır olduğunuzu gösterdiği sıvı, püre ve katı gıdaya geçiş yazısında ayrıntılı anlatılır.

Protein, sıvı ve vitaminler

Yemek miktarı azaldığında protein ile bazı vitamin ve minerallerin eksik kalması kolaylaşır. Obezite cerrahisi hastaları için hazırlanan beslenme önerileri; kıvam geçişinin yanında yeme davranışlarını, sık görülen sindirim yakınmalarının beslenmeyle yönetimini, uzun dönem vitamin desteğini ve izlemi ele alır [2]. Endoskopik yöntemlerde de aynı ilkeler temel alınır. Hangi desteğe ihtiyacınız olduğunu tahlilleriniz belirler; ekibiniz gerekirse vitamin ve mineral desteği önerir. Kas kütlesini korumada proteinin neden önemli olduğu protein ve kas kaybı yazısında anlatılır.

Uzun dönem: yeni hacimle yaşamak

ESG yaşam tarzı programının yerine geçmez, onunla birlikte uygulanır. Sınıf 1 ve 2 obezitede ESG'yi yalnız yaşam tarzı programıyla karşılaştıran çok merkezli, randomize MERIT çalışmasında her iki grup da yaşam tarzı desteği almıştır [3]. Uluslararası Obezite Cerrahisi Federasyonunun (IFSO) 2026 uzlaşısı da işlem sonrası yönetimi ayrı bir başlık olarak ele alır; işlem öncesinde çok disiplinli değerlendirmeyi güçlü biçimde destekler ve ilk yanıtı yetersiz kalan kişilerde ek ilaç tedavisinin seçici olarak kullanılabileceğini belirtir [4]. Uzun dönemde hedef; küçük porsiyonlu, protein ve sebze ağırlıklı, sıvı kalorilerin ve sık atıştırmanın azaldığı bir düzendir.

Midenin küçülmesi tokluğa daha çabuk ulaşmayı sağlar, ama doyma sinyalini fark etmek alıştırma ister. Öğünü küçük tabakta ve yavaş yemek, lokmalar arasında çatalı bırakmak ve ilk dolgunluk hissinde durmak, yeni hacme uyumu kolaylaştırır.

Kontrol görüşmelerinde neler konuşulur?

ESG sonrası izlem birkaç görüşmeyle sınırlı değildir; beslenme planı her görüşmede yeniden gözden geçirilir. Görüşmeye bir beslenme günlüğüyle gitmek ve şu soruları sormak işinizi kolaylaştırır:

• Hangi evredeyim, bir sonraki kıvama ne zaman geçebilirim?
• Günlük protein ve sıvı hedefim nedir, şu anki beslenmem bu hedefe ne kadar yakın?
• Tahlillerime göre vitamin ya da mineral desteğine ihtiyacım var mı?
• Hangi belirtide sizi beklemeden aramalıyım?
• Harekete ne zaman ve hangi yoğunlukta başlayabilirim?

Hangi belirtiler beklenmez?

Sıvıyı hiç tutamamak, kusmada kan görmek, şiddetlenen ya da yayılan karın ağrısı, ateş, nefes darlığı ve siyah renkli dışkı uyum yakınması sayılmaz; bu durumlarda beklemeden hekiminize ya da işlemi yapan ekibe başvurun. Endoskopik yöntemlerde acil belirtilerin ayrıntılı listesi komplikasyon belirtileri yazısındadır.

Balon ve POSE ile farkı

Mide balonunda beslenme, midenin yabancı bir hacme alışmasına göre ilerler; ESG ve POSE gibi dikişli yöntemlerde ise belirleyici olan dikişlerin iyileşmesidir. İki yaklaşımın süreç açısından karşılaştırması mide balonu mu ESG mi sayfasında, balon sonrası beslenme ise mide balonu sonrası beslenme evreleri yazısında anlatılır.

Kaynaklar

1. Neto MG, ve ark. Brazilian Consensus on Endoscopic Sleeve Gastroplasty. Obes Surg. 2021;31(1):70–78. PubMed 32815105
2. Sherf Dagan S, ve ark. Nutritional Recommendations for Adult Bariatric Surgery Patients: Clinical Practice. Adv Nutr. 2017;8(2):382–394. PubMed 28298280
3. Abu Dayyeh BK, ve ark. Endoscopic sleeve gastroplasty for treatment of class 1 and 2 obesity (MERIT): a prospective, multicentre, randomised trial. Lancet. 2022;400(10350):441–451. PubMed 35908555
4. Cohen RV, ve ark. The International Federation for Surgery and Other Therapies for Obesity (IFSO) Consensus on Clinical Practice in Endoscopic Sleeve Gastroplasty. Obes Surg. 2026;36(4):1444–1449. PubMed 41784726