Mide balonu patlarsa ya da sönerse ne olur?

Balon neden söner?

Mide balonları midede belirli bir süre kalacak şekilde tasarlanır. Zamanla balonun malzemesi ya da valfi yıpranabilir ve içindeki sıvı ya da gaz sızmaya başlayabilir. Günlük dilde "balon patladı" denen durum çoğu zaman ani bir patlama değil, balonun yavaşça ya da kısmen sönmesidir. Sönen balon küçüldüğü için mideden çıkıp bağırsağa geçebilir; asıl risk de buradan kaynaklanır.

Yutularak yerleştirilen bazı balonlar ise belirli bir süre sonra kendiliğinden sönüp bağırsak yoluyla atılacak biçimde tasarlanmıştır; bu balonlarda sönme, tedavinin beklenen bir aşamasıdır [1].

Sönme ne kadar sık görülür?

Balonun sönmesi seyrek görülen bir durumdur. Yutulabilir balon meta-analizinde balonun erken söndüğü ya da kusmayla erken çıktığı az sayıda kişi bildirilmiştir [1]. Riskin düşük olması belirtilerin önemsizleştirilmesi anlamına gelmez: sönme erken fark edildiğinde balon, bağırsağa kaymadan endoskopiyle çıkarılabilir.

Sönmeyi erken fark etmek: idrarın rengi

Sıvı dolu balonlarda serum fizyolojik genellikle mavi bir boyayla (metilen mavisi) karıştırılır. Balon sızdırırsa boya bağırsaktan emilir ve idrar mavi-yeşil renge döner. Bu uygulamanın amacı, sönmeyi balon bağırsağa kaymadan fark edip tıkanıklığı önlemektir [2]. Midede dolgunluk hissinin belirgin azalması ve açlığın birden artması da sönmeye eşlik edebilir [3].

İdrar rengindeki her değişiklik sönme anlamına gelmez. Bir olgu bildiriminde, endoskopi sırasında kullanılan bir uyutma ilacının (propofol) da ilk günlerde idrarı yeşile boyayabildiği; balon sağlam olduğu hâlde bu nedenle yeniden endoskopi yapıldığı anlatılmıştır [2]. Bu yüzden renk değişikliğini kendiniz yorumlamak yerine ekibinize bildirmeniz, hem gereksiz müdahaleyi hem de gecikmeyi önler. Bazı ilaçlar ve gıda boyaları da idrarın rengini değiştirebilir; renk değişikliğini ekibe bildirirken son günlerde aldığınız ilaçları da söyleyin.

Sönen balon nereye gider?

131 hastaya takılan 151 balonun izlendiği bir seride 18 hastada balonla ilgili bir sorun saptanmıştır. İdrarda ya da dışkıda boya görülmesi 8 hastada balonun hemen endoskopiyle çıkarılmasını sağlamıştır. Bağırsağa geçen iki balondan biri 4 gün sonra dışkıyla kendiliğinden atılmış, diğeri kalın bağırsakta tıkanıklık yaptığı için laparoskopik ameliyatla çıkarılmıştır [4].

Yutulabilir balonlarla ilgili bir meta-analizde 2013 hastanın üçünde ince bağırsak tıkanıklığı bildirilmiştir [1]. Kısmen sönüp ince bağırsağa kayan bir endoskopik balonun tıkanıklık yaptığı ve yine endoskopiyle çıkarılabildiği bir olgu da yayımlanmıştır [3]. Yani sönen balon kimi zaman sorun çıkarmadan atılsa da tıkanıklık gerçek ve acil bir risktir. Balonun diğer yan etkileri için mide balonunun yan etkileri yazısına bakabilirsiniz.

Sönmenin ardından ne olur?

Sönen balon çıkarıldığında balonun sağladığı dolgunluk hissi de ortadan kalkar; açlık kısa sürede artabilir. Bu dönemde beslenme planını sürdürmek, verilen kiloyu korumak açısından önemlidir. Kalan tedavi süresinin nasıl değerlendirileceği ve yeniden balon ya da başka bir yöntem gerekip gerekmediği ekiple birlikte konuşulur. Balon çıktıktan sonraki dönem için mide balonu sayfasındaki kilo koruma önerilerine bakabilirsiniz.

İdrarınızın rengi değişirse ne yapmalısınız?

1. Balonu uygulayan ekibi aynı gün arayın; renk değişikliğini ve ne zaman başladığını anlatın.
2. Ekip genellikle balonun durumunu değerlendirmek ve gerekiyorsa çıkarmak için endoskopi planlar [4].
3. Ekibin önerisi dışında ilaç almayın; kendi kendinize kusmaya çalışmayın.
4. Aşağıdaki tıkanıklık belirtilerinden biri başlarsa endoskopiyi beklemeden acil servise gidin.

Tıkanıklık belirtileri

• Kramp şeklinde, dalga dalga gelen ve giderek artan karın ağrısı,
• Karında belirgin şişlik,
• Durmayan kusma,
• Gaz ve dışkı çıkaramama.

Bağırsak tıkanıklığı, bağırsak duvarının kanlanmasını bozup delinmeye yol açabileceği için beklenmemesi gereken bir durumdur. Bu belirtiler acil değerlendirme gerektirir. Acil serviste midenizde balon olduğunu ve balonun sönmüş olabileceğini söyleyin; ultrason ya da bilgisayarlı tomografi gibi görüntüleme yöntemleri balonun yerini ve tıkanıklık olup olmadığını gösterir [3][4]. Diğer ameliyatsız yöntemlerdeki uyarı belirtileri için komplikasyon belirtileri yazısına bakabilirsiniz.

Gaz dolu ve yutulabilir balonlarda durum

Gazla şişirilen balonlarda boya bulunmadığından sönme idrar renginden anlaşılmaz; tokluk hissinin birden azalması uyarıcı olabilir ve ekip balonun durumunu görüntülemeyle kontrol eder. Kendiliğinden sönmek üzere tasarlanmış yutulabilir balonlarda ise sönme zamanı ve bu dönemde nelere dikkat edileceği önceden anlatılır; yine de tıkanıklık belirtileri aynı ciddiyetle ele alınır [1].

Hangi balonun takıldığını, ne zaman çıkarılacağını ve sönme belirtilerini yazılı olarak almanız, bir sorun olduğunda doğru adımı atmanızı kolaylaştırır. Balon türleri için mide balonu ve yutulabilir mide balonu sayfalarına, sıvı ve gaz dolu balonların farkı için havalı mı, sıvılı mı mide balonu sayfasına bakabilirsiniz. Sorularınızı balonu uygulayan ekibe ve hekiminize yöneltin.

Kaynaklar

1. Vantanasiri K, ve ark. The Efficacy and Safety of a Procedureless Gastric Balloon for Weight Loss: a Systematic Review and Meta-Analysis. Obes Surg. 2020;30(9):3341–3346. PubMed 32266698
2. Bernante P, ve ark. Green urine after intragastric balloon placement for the treatment of morbid obesity. Obes Surg. 2003;13(6):951–953. PubMed 14738690
3. Bamakhrama K, ve ark. Small Intestinal Obstruction Secondary to Migrated Intragastric Balloon Retrieved Endoscopically from the Jejunum. Eur J Case Rep Intern Med. 2024;11(9):004743. PubMed 39247240
4. Francica G, ve ark. Ultrasound as the imaging method of choice for monitoring the intragastric balloon in obese patients: normal findings, pitfalls and diagnosis of complications. Obes Surg. 2004;14(6):833–837. PubMed 15318991